Kryzys – fakt czy twór medialny

Słowa Mariusza Różackiego, prezesa Rafako, brzmią wiarygodnie, bo największa raciborska spółka doświadczyła już namacalnych skutków finansowej histerii. Kontrolowane przez nią pszczyńskie Elwo padło ofiarą tzw. opcji walutowych. Kiedy większość z nas szykowała się do Sylwestra, zarząd Elwo zmierzał do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Dla Rafako oznacza ona stratę 19 mln zł, ale jak zapewnia zarząd, nie zachwieje to firmą z Raciborza, bo ma wypełniony na ten rok portfel zamówień i działa w branży energetycznej, w której zaległości modernizacyjne są ogromne, co w zalewie hiobowych wieści jest dobrym prognostykiem. Na spotkaniu przedświątecznym prezes Różacki zastrzegł jednak, iż działania osłonowe przed kryzysem i tak będą potrzebne, ale nie ujawnił szczegółów.

O zabezpieczeniu spółki w obliczu kryzysu wypowiadał się także publicznie prezes Mieszka, Marek Moczulski. Czynił to już jesienią, chcąc uspokoić inwestorów nerwowo spoglądających nie tylko na prognozy przychodów i zysków firm giełdowych, ale także perspektywy ich egzystencji. Spółki niepubliczne, czyli pozostałe duże raciborskie firmy, informacji o swojej obecnej sytuacji i portfelach zamówień ujawniać nie muszą i z reguły nie chcą tego robić, bo ekonomiści z najlepszych uniwersyteckich katedr nie są zgodni co do tego, czy jesteśmy w apogeum, czy też przed eksplozją kryzysowych zawirowań. Można być optymistą i niemile się zawieść, albo pesymistą i mile rozczarować. Wszystkie prognozy to czyste spekulacje. Z nieoficjalnych informacji z raciborskich firm wynika, że zakładają spadek sprzedaży, a podjęte już działania związane są z szukaniem oszczędności. Podobnie czyni większość polskich przedsiębiorstw.

Z ogólnopolskich statystyk publikowanych przez GUS wynika, że gospodarka hamuje. Jeden z raciborskich przedsiębiorców działających w branży obróbki skrawaniem, współpracujący z dostawcami elementów do produkcji samochodów, twierdzi, że sytuacja nie jest różowa. Niemieccy zleceniodawcy nie kryją, że rok będzie wyjątkowo trudny, produkcja znacznie zmaleje, a oznaki ożywienia spodziewane są najwcześniej jesienią. Grudzień był kiepski w raciborskim handlu samochodami, na co wpływ, w opinii prowadzących komisy, ma trudniejszy dostęp do kredytów. Więcej po ostatnim przedświątecznym szale zakupów obiecywali sobie raciborscy sprzedawcy sprzętu RTV i AGD.

O tym, że coś złego wisi w powietrzu świadczą dane z Powiatowego Urzędu Pracy, bo w grudniu, drugi miesiąc z rzędu, wzrosło bezrobocie: z X na XI o 44 osoby do 1774 i z XI na XII o 76, do 1850 osób. Liczby są co prawda kosmetyczne, a do stanu z  lutego 2005 r., kiedy to mieliśmy 4815 bezrobotnych w powiecie, jeszcze daleko. Dwa kolejne fakty nie napawają jednak optymizmem. Pierwszy to rejestracja w Polsce bezrobotnych ziomków wracających z Zachodu, drugi to znaczny spadek ofert w pracy. W czerwcu 2008 pracodawcy zgłosili ich 416, w grudniu 65! Dyrekcja PUP na razie uspokaja, twierdząc, że właściwy obraz da nam luty i marzec, ale bez czekania na ten obraz widać, że już dziś pracownicy powinni sobie szanować swoje stanowiska.

Kryzysu nie boją się w Starostwie i to nie tylko z tej racji, że pensje i diety są tu wypłacane niezależnie od kondycji firm, ale również z faktu, że dochody powiatu w niewielkim stopniu zależne są od wielkości podatków płaconych przez mieszkańców (głównie są to dotacje i subwencje). Jeśli spadną nasze dochody, a za tym podatki, siła rażenia dla powiatu będzie porównywalna z ukąszeniem komara. Starosta wyliczył, że wahnięcie może wynieść pół miliona złotych, co według niego nie stanowi problemu w realizacji budżetu.

Gorzej z miastem i gminami, których egzystencja i zdolność inwestowania w rozwój infrastruktury jest już wprost uzależniona od zysków spółek kapitałowych i zarobków mieszkańców. Jeśli więc wzrośnie bezrobocie, ludzie będą mniej zarabiać, a firmy wyjdą na przysłowiowe zero, to straty samorządowych kas mogą być liczone w milionach złotych. To oznacza już konkretne kłopoty w realizacji inwestycji. Prezydent Mirosław Lenk chciał mówić o możliwych perturbacjach na grudniowej sesji budżetowej, ale nikt nie dał mu szans. Koalicja miała tylko przegłosować budżet, a opozycji nie chciało się w tym temacie dyskutować. Dziś Lenk przyznaje, że najbardziej realne jest wykonanie budżetu na styk, czyli bez wielomilionowej nadwyżki, do jakiej przyzwyczajono się już w polskich gminach w ostatnich tłustych latach. Gminy oszczędzają też na wydatkach, bo o ich zlecenia stara się coraz więcej firm, co prowadzi do spadku cen.

Kryzys jest i nie ma co gadać - słyszymy w jednym z biur rachunkowych.

Grzegorz Wawoczny