Dawaj czasy! Armia Czerwona na ziemiach polskich 1945–1947 – edycja poświęcona Górnemu Śląskowi

Tegoroczna edycja konkursu koncentruje się na losach mieszkańców Górnego Śląska, regionu szczególnie dotkniętego skutkami wkroczenia i obecności Armii Czerwonej w latach 1945–1947. Organizatorzy zachęcają uczestników do odnalezienia i opisania rodzinnych historii, które pozwolą zachować pamięć o wydarzeniach z tego okresu oraz przyczynią się do poszerzenia wiedzy o stratach i doświadczeniach mieszkańców regionu.

Celem konkursu jest dokumentowanie rzeczywistych strat poniesionych przez mieszkańców Górnego Śląska w latach 1945–1947 poprzez przygotowanie prac opartych na rodzinnych i lokalnych świadectwach.

Konkurs organizowany jest przez Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku na podstawie zawartego porozumienia o współpracy. Obie instytucje pełnią funkcję Współorganizatorów konkursu.

„Tragedia Górnośląska przez dziesięciolecia pozostawała historią obecną przede wszystkim w pamięci, a nie w oficjalnym przekazie. O wielu doświadczeniach przez lata nie mówiono głośno, choć żyły we wspomnieniach tych, którzy je przeżyli. Dziś odchodzą ostatni świadkowie tamtych wydarzeń, dlatego stoimy przed jedną z ostatnich szans, by zachować ich relacje bezpośrednio u źródła – w ich własnych słowach, głosach i wspomnieniach” – powiedziała dr Małgorzata Laburda-Lis, kierownik Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku.

Konkurs stanowi element działań Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego na rzecz dokumentowania indywidualnych doświadczeń ludności cywilnej oraz zachowania pamięci o skutkach II wojny światowej i jej następstwach na ziemiach polskich.

„Jednym z najważniejszych zadań Instytutu Strat Wojennych jest dokumentowanie nie tylko skali strat, ale również konkretnych ludzkich historii, które za tymi stratami stoją. Pamięć o wydarzeniach sprzed ponad osiemdziesięciu lat stopniowo odchodzi wraz z ich świadkami. Dlatego tak ważne jest, aby docierać do rodzinnych wspomnień, dokumentów, fotografii i relacji oraz utrwalać je dla kolejnych pokoleń. Konkurs „Dawaj czasy!” ma służyć właśnie temu - ocalić od zapomnienia wspomnienia, które często nigdy nie trafiły do podręczników ani oficjalnych opracowań, a są ważną częścią naszej wspólnej przeszłości” – powiedział dr Bartosz Gondek, dyrektor Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego.

Harmonogram konkursu:

Rozpoczęcie naboru prac: 1 września 2026 r.
Termin nadsyłania prac: 30 listopada 2026 r.

Prace konkursowe można przesyłać pocztą lub drogą elektroniczną na adres: [email protected].

Do zgłoszenia należy dołączyć formularz zgłoszeniowy, a w przypadku wykorzystania danych osoby żyjącej – również stosowną zgodę na ich wykorzystanie.

Kto może wziąć udział?
Konkurs skierowany jest do dwóch kategorii uczestników:
- uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy nie ukończyli 18. roku życia;
- osób pełnoletnich.

Zakres tematyczny prac

Zgodnie z regulaminem praca konkursowa powinna mieć formę filmu, materiału audio, eseju, reportażu lub opowiadania i przedstawiać rzeczywiste, udokumentowane straty poniesione przez rodzinę uczestnika lub osoby z jego najbliższego otoczenia w związku z działalnością Armii Czerwonej na terenie Górnego Śląska w latach 1945–1947.

Ocena prac

Prace oceni Komisja Konkursowa powołana przez Współorganizatorów. Spośród wszystkich zgłoszeń wyłonionych zostanie 12 równorzędnie nagrodzonych prac.
Ogłoszenie wyników

Wyniki konkursu zostaną opublikowane do 22 grudnia 2026 r. na stronach internetowych Współorganizatorów. Laureaci zostaną dodatkowo poinformowani drogą elektroniczną lub telefonicznie.

Nagrody

Przyznanych zostanie 12 równorzędnych nagród o wartości 2 000 zł każda. W skład każdej nagrody wchodzą:

- czytnik e-booków,
- plecak ewakuacyjny z wyposażeniem.

Łączna wartość nagród wynosi 24 000 zł.

Gdzie znaleźć więcej informacji?

Regulamin konkursu, formularze zgłoszeniowe oraz komunikaty organizacyjne dostępne są na stronach internetowych Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku.

Więcej informacji na stronie www konkursu.