Biskup gliwicki o sytuacji kanonicznej Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X

PRO MEMORIA

Informacja dotycząca sytuacji kanonicznej Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X (FSSPX) oraz jego działalności na terenie diecezji gliwickiej

Z uwagi na niezgodną z prawem kanonicznym konsekrację biskupią dokonaną dnia 1 lipca 2026 roku w Écône (Szwajcaria), mimo wcześniejszych napomnień skierowanych do Przełożonego Generalnego Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X (FSSPX) przez Ojca Świętego Leona XIV, na mocy kan. 1387 KPK/2021 oraz kan. 1364, §1 KPK/2021 ekskomunikę latae saentetiae zarezerwowaną Stolicy Apostolskiejzaciągnęli ipso facto: bp Alfonso de Galarreta (główny konsekrator) oraz nowo konsekrowani biskupi: Pascal Schreiber, Michael Goldade, Michel Poinsinet de Sivry i Marc Hanappier. Jednocześnie na mocy kan. 1364, §1 KPK/2021 ekskomunikę latae saententiae zaciągnął ipso facto bp Bernard Fellay (współkonsekrator).

Tak stanowi o tym Dekret Dykasterii Nauki Wiary z dnia 2 lipca 2026 roku (Prot. N. 99/2009) podpisany przez prefekta tejże dykasterii kard. Víctora Manuela Fernándeza i kontrasygnowany przez jej obu sekretarzy. Jednocześnie zawarte zostało w tymże dekrecie napomnienie skierowane do wszystkich duchownych oraz wiernych świeckich, by nie przystępowali do schizmy Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X, gdyż popadaliby ipso facto w karę ekskomuniki latae sententiae (na mocy kan. 1364, §1 KPK/2021).

W dołączonej do przedmiotowego Dekretu Dykasterii Nauki Wiary Nocie wyjaśniającej z dnia 2 lipca 2026 roku (Prot. N. 99/2009), uznano, że akt udzielenia konsekracji biskupiej, jaki miał miejsce dnia 1 lipca 2026 roku w Écône (Szwajcaria), stanowi przestępstwo schizmy, z konsekwencjami kanonicznymi dla zaangażowanych duchownych i wiernych świeckich. Stąd też dykasteria stwierdziła, że:

Duchowni należący do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X są w schizmie i dlatego mają być uznawani za schizmatyków, podlegających ekskomunice przewidzianej przez prawo (kan. 1364, §1 KPK).
Wierni świeccy, którzy formalnie przystępują do Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X na warunkach wskazanych w nocie wyjaśniającej z 1996 roku, również mają być uznawani za schizmatyków i ekskomunikowanych.
Należy przypomnieć, że duchowni Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X sprawują sakramenty w sposób niegodziwy, a udzielane przez nich sakramenty pokuty i małżeństwa są nieważne.

Z ww. Noty wynika, że przewidzianej przez prawo ekskomunice latae saententiae podlegają wszyscy duchowni, którzy przyjęli święcenia w Bractwie Kapłańskim Św. Piusa X, lub pełnią w nim urzędy, funkcje i zadania także o charakterze duszpasterskim. Wierni świeccy zaciągają natomiast ekskomunikę tylko wtedy, gdy formalnie przystępują do tego ruchu schizmatyckiego, co ma miejsce wówczas, gdy:

- ktoś świadomie i dobrowolnie stawia wybór Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X ponad posłuszeństwem Ojcu Świętemu (element wewnętrzny);
- zewnętrznie wyraża to przez stały i wyłączny udział w działaniach religijnych Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X, rezygnując z udziału w życiu Kościoła katolickiego (element zewnętrzny).

W danym wypadku oznacza to, że ten wierny świeckiprzystępuje formalnie do schizmy, który dobrowolnie i świadomie opowiada się za zwolennikami schizmy i przeciwko posłuszeństwu papieżowi (element wewnętrzny) oraz równocześnie uczestniczy wyłącznie w kościelnych aktach zwolenników schizmy – przede wszystkim w sprawowanej przez nich liturgii (która celebrowana jest niegodziwie, zaś gdy idzie o sakrament pokuty i asystowanie przy zawieraniu małżeństwa także nieważnie) oraz innych nabożeństwach liturgicznych przy jednoczesnym całkowitym powstrzymaniu się od udziału w aktach Kościoła katolickiego (element zewnętrzny), jak choćby od udziału w liturgii sprawowanej według Missalae Romanum św. Pawła VI i św. Jana Pawła II.

Nota wyjaśniająca Dykasterii Nauki Wiary z dnia 2 lipca 2026 roku mocno akcentuje także, by poszczególne przypadki były poddawane indywidualnej ocenie zarówno na forum zewnętrznym, jak i wewnętrznym.

Dykasteria Nauki Wiary w dokumencie z dnia 2 lipca 2026 roku (Prot. N. 99/2009) określiła także procedurę, jaką należy zachować podczas ponownego przyjęcia do wspólnoty katolickiejtych, którzy zdecydują się opuścić Bractwo Kapłańskie Św. Piusa X po akcie schizmatyckim z dnia 1 lipca 2026 roku, który doprowadził do nowej ekskomuniki.

Gdy idzie o kapłanów to kapłan, który zdecyduje się opuścić Bractwo Kapłańskie Św. Piusa X:

- zobowiązany jest do uznania Soboru Watykańskiego II oraz zasadności novus ordo Missae, pomimo tego, że pozostaje przywiązany do rytu tradycyjnego;
- powinien znaleźć ordynariusza (biskupa diecezjalnego, wyższego przełożonego kapłańskich instytutów zakonnych na prawie papieskim oraz kapłańskich stowarzyszeń życia apostolskiego na prawie papieskim itp.), który będzie gotów przyjąć go ad experimentum;
- zobowiązany jest napisać własnoręcznie list do Ojca Świętego, w którym się przedstawi i poprosi o zniesienie sankcji nałożonych z powodu święceń kapłańskich udzielonych przez biskupa ekskomunikowanego lub nie mającego uregulowanego statusu, lub z powodu tego, że po ważnym i zgodnym z prawem przyjęciu święceń kapłańskich wstąpił następnie do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X;
- ponadto zobowiązany jest dołączyć świadectwo święceń kapłańskich oraz załączyć, podpisane i opatrzone datą, Professio fidei (Wyznanie wiary)i Formula adhaesionis (Formuła przynależności), opatrzone datą i podpisem;
- zobowiązany jest także do złożenia oświadczenia, w którymuznaje za ważne sprawowanie Mszy świętej zgodnie z obrzędami ogłoszonymi przez Pawła VI i Jana Pawła II oraz że przestrzega norm Kodeksu Prawa Kanonicznego ogłoszonego przez Jana Pawła II.

Kapłan opuszczający Bractwo Kapłańskie Św. Piusa X powinien zwrócić się z prośbą do ordynariusza, który gotów jest go przyjąć ad experimentum,o przesłanie wszystkich ww. dokumentów do Dykasterii Nauki Wiary wraz z listem towarzyszącym ordynariusza wyrażającym jego gotowość przyjęcia kapłana. Dykasteria Nauki Wiary zaraz po otrzymaniu ww. dokumentów wyda Reskrypt o zniesieniu sankcji, upoważniając ordynariusza do przyjęcia wnioskującego kapłana na okres próbny (ad experimentum) trwający co najmniej rok i nie dłuższy niż trzy lata, po upływie którego będzie można przystąpić do jego inkardynacji.

Wyznanie wiary (Professio fidei), o którym mowa powyżej, podsumowuje treści wiary katolickiej, natomiast Formuła przynależności (Formula adhaesionis)zawiera zobowiązanie kapłana do dochowania wierność Papieżowi, w którym przyrzeka nie atakować publicznie ani jego samego, ani jego nauczania(por. Lumen Gentium, 25).

Gdy idzie o wiernych świeckich, którzy proszą o przyjęcie do pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim, to zadaniem procedury określonej przez Dykasterię Nauki Wiary jest ustalenie stopnia ich winy lub stopnia ich odpowiedzialności subiektywnej w związku z formalnym przystąpieniem do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X lub też w związku ze stałym i wyłącznym udziałem w działaniach religijnych tegoż Bractwa. Zaciągnięcie kary przez wiernych świeckich, w związku z ich przynależnością do Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X, nie może bowiem być zakładane automatycznie, lecz musi być rozpatrywane indywidualnie dla każdego przypadku.

W ocenie Dykasterii Nauki Wiary, z dużym stopniem pewności, o zaciągnięciu kary ekskomuniki latae saententiaemożna mówić w przypadku: świeckich należących do Trzeciego Zakonu Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X; świeckich, którzy regularnie uczestniczą w nabożeństwach Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X, formalnie podzielając jego stanowiska doktrynalne.

Osoba świecka należąca do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X, która zaciągnęła karę ekskomuniki latae saentetiae i prosi o przyjęcie do pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim, zobowiązana jest do przedłożenia swojemu biskupowi diecezjalnemu (bądź jego wikariuszowi generalnemu) Wyznania wiary (Professio fidei)oraz Formuły przynależności (Formula adhaesionis), opatrzone datą i podpisem. Ten zaś, po otrzymaniu ww. dokumentacji, powinien wyznaczyć dogodny termin i określić stosowny sposób na przyjęcie wiernego świeckiego do wspólnoty Kościoła.

Dykasteria Nauki Wiary nie zezwala na obarczanie winą (i tym samym uznawanie za ekskomunikowanych):

- świeckich, którzy uczęszczali do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X wyłącznie z powodów liturgicznych lub duchowych;
- świeckich, którzy – choć świadomi napięć ze Stolicą Apostolską – nie odrzucają Magisterium ani autorytetu Papieża.

W ich przypadku wystarczy, aby zwrócili się dokapłana pozostającego w pełnej wspólnocie z postanowieniem, że w przyszłości nie będą uczęszczać do Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X. Kapłan taki powinien przyjąć od nich dobrowolne przyrzeczenie w tej kwestii.

Z uwagi na istniejące w diecezji gliwickiej miejsce kultu Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X w Bukowcu (kaplica pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu, położona na terenie parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Strzebiniu), osoby uczestniczące w sprawowanej tam liturgii oraz nabożeństwach liturgicznych prosimy o przemyślenie nowej sytuacji, w jakiej znalazło się ww. Bractwo po akcie schizmatyckim z dnia 1 lipca 2026 roku. Jednocześnie przypominamy, iż po promulgacji dnia 16 lipca 2021 roku przez papieża Franciszek Listu apostolskiego Traditionis custodes dla wszystkich wiernych, którzy są duchowo przywiązani do tzw. Mszy trydenckiej, wyznaczone zostały w diecezji gliwickiej miejsca, w których upoważnieni przez Biskupa Gliwickiego kapłani sprawują Eucharystię w takiej formie. Są to:

kościół pw. św. Jana Pawła II w Dyrdach (parafia św. Franciszka z Asyżu w Miotku);
kościół pw. Ducha Świętego w Bytomiu (parafia Wniebowzięcia NMP w Bytomiu);
kościół pw. św. Bartłomieja w Gliwicach (tzw. „Stary Bartłomiej” – parafia św. Bartłomieja w Gliwicach);
kościół Trójcy Świętej w Gliwicach (par. św. Ap. Piotra i Pawła w Gliwicach);
kaplica św. Barbary w Zabrzu (parafia Krzyża Świętego w Zabrzu).

Wszystkich tych, którzy po akcie schizmatyckim jaki dokonał się dnia 1 lipca 2026 roku w Écône (Szwajcaria), nadal regularnie i wyłącznie uczestniczyć będą w liturgii oraz nabożeństwach Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X, czy to sprawowanych w kaplicy pod wezwaniem św. Franciszka w Bukowcu (na terenie parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Strzebiniu) czy też gdziekolwiek indziej, uznaje się za osoby formalnie podzielające stanowisko doktrynalne Bractwa Kapłańskiego Św. Piusa X oraz solidaryzujące się z owym aktem schizmatyckim z dnia 1 lipca 2026 roku dokonanym w Écône (Szwajcaria), co skutkuje zaciągnięciem przez nich ipso facto kary ekskomuniki latae saentetiae, o której mowa w kan. 1364 §1 KPK/2021.

ks. Sebastian Wiśniewski

Kanclerz Kurii Diecezjalnej w Gliwicach