Preiss wrócił do życia. Mistrzowska renowacja pianina z przedwojennej raciborskiej fabryki

Pianina wyprodukowane przed ponad stu laty potrafią zachwycać kunsztem wykonania, ale ich renowacja należy do najbardziej wymagających zadań w pracy konserwatora instrumentów. Szczególnie dotyczy to bogato zdobionych egzemplarzy wykonanych z fornirowanego drewna, gdzie każdy detal jest widoczny i wymaga pieczołowitego odtworzenia.

Z takim właśnie wyzwaniem zmierzył się Daniel Kałużny, podejmując się odbudowy imponującego pianina marki Preiss, pochodzącego z przedwojennej fabryki działającej w Raciborzu. Instrument o wysokości niemal dorównującej wzrostowi dorosłego człowieka od początku budził respekt nie tylko swoimi rozmiarami, ale również konstrukcją.

Jak podkreśla renowator, duże pianina ważą nawet 350 kilogramów. Przez ponad sto lat użytkowania były wielokrotnie przenoszone, co pozostawiało ślady w postaci uszkodzeń obudowy, stołu klawiaturowego czy elementów forniru. Dodatkowym problemem okazywała się woda przedostająca się do wnętrza instrumentu z doniczek i wazonów ustawianych na górnej pokrywie. Jej działanie niszczy nie tylko drewnianą obudowę, ale również kluczowe elementy mechanizmu, takie jak strojnica, kołki, struny czy tłumiki.

Renowowane pianino Preissa nie było wyjątkiem. Instrument wymagał rozległych prac stolarskich i konserwatorskich. Każda listewka, każdy fragment forniru oraz wszystkie zdobienia musiały zostać dokładnie odtworzone. W przypadku takich instrumentów nie ma miejsca na kompromisy ani próby ukrywania niedoskonałości.

Szczególne wrażenie robi także sama konstrukcja pianina. Mechanika jest wyjątkowo duża, a abstrakty, czyli elementy łączące klawiaturę z mechanizmem młoteczkowym, mają aż 30 centymetrów długości. Według Daniela Kałużnego twórca instrumentu postawił sobie za cel budowę pianin o brzmieniu mogącym konkurować nawet z niejednym fortepianem koncertowym.

Prace przy wnętrzu przebiegły stosunkowo sprawnie, choć nie obyło się bez niespodzianek. Najwięcej uwagi wymagała klawiatura, która była wielokrotnie naprawiana przez poprzednich właścicieli. Dwa klawisze zostały wykonane amatorsko i wymagały odbudowy. Jak zauważa renowator, stare instrumenty po wcześniejszych remontach często stają się prawdziwą skarbnicą wiedzy o dawnych, nierzadko bardzo pomysłowych metodach napraw. W ich wnętrzach można znaleźć fragmenty wykładzin, dywanów, a nawet części odzieży wykorzystane jako materiały zastępcze.

Cały proces odbudowy trwał bardzo długo i wymagał od właściciela ogromnej cierpliwości. Efekt końcowy wynagrodził jednak lata oczekiwania. Historyczne pianino z raciborskiej fabryki Preissa odzyskało nie tylko dawną urodę, ale również pełnię swoich możliwości muzycznych, stając się kolejnym uratowanym świadkiem bogatych tradycji fortepianmistrzowskich Raciborza.

Tekst powstał na podstawie relacji z FB Daniela Kałużnego z Piano-Forte, specjalizującego się w renowacji historycznych instrumentów klawiszowych.