Czerwony świt nad Odrą. Racibórz 1945 – spotkanie na Zamku Piastowskim

31 marca w Zamku Piastowskim w Raciborzu odbyło się spotkanie historyczne „Czerwony świt nad Odrą. Racibórz 1945”, zorganizowane przez Zamek Piastowski oraz Powiat Raciborski w związku z 81. rocznicą zakończenia walk o miasto i zajęcia Raciborza przez Armię Czerwoną. Wydarzenie przyciągnęło liczne grono odbiorców zainteresowanych historią regionu, którzy mieli również możliwość zakupu ostatnich egzemplarzy książki „Punkt zwrotny. Rozmowa o roku 1945 na Górnym Śląsku”. Ze względu na duże zainteresowanie wydawca – Biblioteka Śląska – zapowiedział dodruk publikacji.

Spotkanie poprowadził Grzegorz Wawoczny, wicedyrektor Zamku Piastowskiego w Raciborzu i autor szkicu „Czerwony świt nad Odrą. Racibórz 1945”, opublikowanego w najnowszym wydaniu „Zarania Śląskiego. Seria Druga”. W rozmowie udział wzięli dr Bogusław Tracz oraz dr Sebastian Rosenbaum – historycy związani z Instytutem Pamięci Narodowej, autorzy omawianej książki.

Dyskusja koncentrowała się przede wszystkim na wydarzeniach związanych z zajęciem Raciborza w 1945 roku oraz ich konsekwencjach dla lokalnej społeczności. Poruszono kwestie wysiedleń, napływu nowych mieszkańców, grabieży mienia oraz podpaleń zabudowy. Wątki te zostały osadzone w szerszym kontekście tragedii górnośląskiej, ukazując podobne doświadczenia innych miast regionu, które przed 1945 rokiem znajdowały się w granicach III Rzeszy.

Autorzy książki podkreślali, że rok 1945 był dla Górnego Śląska momentem przełomowym – z jednej strony przynoszącym kres wojny i nadzieję na pokój, z drugiej zaś czasem dramatycznych doświadczeń ludności cywilnej, obejmujących przemoc, wywózki, funkcjonowanie obozów oraz zniszczenia infrastruktury i przemysłu. Publikacja stanowi próbę spojrzenia na te wydarzenia z perspektywy lokalnej i oddolnej, z uwzględnieniem złożoności tożsamości oraz doświadczeń mieszkańców regionu.

„Punkt zwrotny” wyróżnia się formą rozmowy dwóch badaczy, którzy od lat zajmują się historią Górnego Śląska. Książka łączy elementy analizy naukowej z narracją popularyzatorską, unikając uproszczeń i ideologizacji. W trakcie spotkania podkreślono znaczenie rzetelnych badań historycznych jako narzędzia porządkowania wiedzy o przeszłości oraz przeciwdziałania jej politycznym uproszczeniom.

Wydarzenie wpisuje się w szerszy dyskurs dotyczący Tragedii Górnośląskiej i stanowi element upamiętniania jednego z najtrudniejszych okresów w historii regionu.