Szpital Rejonowy w Raciborzu przystąpił do ogólnopolskiego protestu szpitali powiatowych

Wystąpienia organizatorów koncentrowały się na ryzyku utraty płynności finansowej przez szpitale powiatowe oraz na obawach, że obecne mechanizmy rozliczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia i kierunek działań oszczędnościowych mogą w największym stopniu uderzyć właśnie w placówki pierwszego i drugiego poziomu zabezpieczenia szpitalnego. Podkreślano, że bez pilnej interwencji rządu część podmiotów może stanąć przed realnym zagrożeniem ograniczenia działalności.

W ocenie protestujących wyceny świadczeń medycznych nie odpowiadają rzeczywistym kosztom leczenia. Przekazywane środki nie rekompensują w pełni ustawowych podwyżek wynagrodzeń personelu medycznego i niemedycznego. Jednocześnie placówki mierzą się ze wzrostem cen energii, leków, materiałów medycznych oraz usług zewnętrznych. W efekcie wiele szpitali generuje straty operacyjne i zwiększa zadłużenie, co przekłada się na pogorszenie ich sytuacji finansowej i ograniczenie możliwości inwestycyjnych.

Środowisko szpitali powiatowych wskazuje również na szerszy kontekst funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Podstawowa opieka zdrowotna zmaga się z problemami organizacyjnymi, a pacjenci sygnalizują trudności z uzyskaniem szybkiego kontaktu z przychodnią i dostępem do terminów wizyt. Diagnostyka bywa prowadzona etapowo, bez kompleksowego spojrzenia na stan zdrowia chorego. Podobne zjawiska – jak podnoszą przedstawiciele placówek – występują w części poradni specjalistycznych funkcjonujących jako niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. W warunkach presji kontraktowej i finansowej zakres badań bywa ograniczany do minimum, co wydłuża proces rozpoznania choroby.

W konsekwencji pacjenci trafiają do szpitala powiatowego dopiero w momencie pogorszenia stanu zdrowia. To właśnie tam, jak argumentują protestujący, otrzymują najczęściej pełną, wielospecjalistyczną diagnostykę oraz skoordynowane leczenie. Szpital powiatowy przejmuje zatem funkcję kompleksowej opieki, mimo że jego finansowanie nie odzwierciedla rosnącej roli w systemie.

Organizatorzy protestu przedstawili sześć kluczowych postulatów. Domagają się natychmiastowej zapłaty za świadczenia udzielone w 2025 r., zarówno limitowane, jak i nielimitowane, oraz wprowadzenia od 1 kwietnia miesięcznych płatności za wszystkie świadczenia nielimitowane. Kolejnym żądaniem jest wyodrębnione, pełne i trwałe finansowanie skutków wzrostu wynagrodzeń z budżetu państwa dla wszystkich pracowników, niezależnie od formy zatrudnienia. Protestujący sprzeciwiają się działaniom obniżającym przychody szpitali powiatowych, w tym likwidacji lub redukcji współczynników korygujących 1,07 i 1,06.

Wśród postulatów znalazło się także urealnienie wycen świadczeń albo wprowadzenie nowych wskaźników dla szpitali powiatowych I–III poziomu do czasu przeprowadzenia kompleksowej wyceny opartej na kosztach rzeczywistych. Organizatorzy domagają się ponadto przywrócenia odrębnego finansowania podwyższonego standardu żywienia pacjentów wraz z jego waloryzacją oraz zwiększenia kontraktów od 1 kwietnia dla podmiotów, którym – mimo pełnej realizacji umów w 2025 r. – zaproponowano obniżenie finansowania na rok 2026.

Istotnym elementem protestu pozostaje kwestia tzw. nadwykonań, czyli świadczeń wykonanych ponad zakontraktowane limity. Z danych prezentowanych publicznie wynika, że niesfinansowane nadwykonania – zarówno w zakresach limitowanych, jak i nielimitowanych – wynosiły łącznie około 4,5 mld zł. Zdecydowaną większość stanowią nadwykonania w zakresach limitowanych, szacowane na około 3,8 mld zł. Nadwykonania nielimitowane, które co do zasady powinny być finansowane w całości, oceniane są na poziomie poniżej 1 mld zł.

Równolegle Narodowy Fundusz Zdrowia informował o zamknięciu roku 2025 i deklarował, że w pierwszej kolejności rozliczy nadwykonania nielimitowane, a środki mają trafić do placówek jeszcze w marcu. Dla wielu szpitali termin i zakres tych rozliczeń mają kluczowe znaczenie dla zachowania bieżącej płynności finansowej.

Włączenie się Szpitala Rejonowego w Raciborzu w ogólnopolską akcję protestacyjną wpisuje się w szerszy sprzeciw środowiska wobec obecnego modelu finansowania. Dyrekcje placówek podkreślają, że bez systemowych zmian oraz stabilnych mechanizmów pokrywających rzeczywiste koszty leczenia utrzymanie dostępności świadczeń na poziomie powiatowym może stać się coraz trudniejsze.