Tajemnice kamienicy przy ul. Chopina 12. Muzeum odsłoniło podziemny Racibórz

Zakończone prace modernizacyjne w piwnicach budynku Muzeum w Raciborzu przy ul. Chopina 12 nadały podziemiom nową funkcję i znaczenie. Odnowiona przestrzeń będzie pełnić zarówno rolę magazynową, jak i wystawienniczą. To właśnie tutaj planowana jest stała ekspozycja pod nazwą „Podziemny Racibórz”, poświęcona archeologii oraz historii miasta zapisanej w warstwach gruntu i murów.

Kamienica, wzniesiona po 1841 roku, przez dziesięciolecia kryła zaplecze techniczne i użytkowe. Przeprowadzony remont objął kompleksową ingerencję w strukturę piwnic i został zrealizowany przez firmę „Izoserwis. Izolacje Budowlane” na zlecenie Urzędu Miasta Racibórz. Inwestycję wykonano w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, w formule „projektuj i buduj”.

Zakres robót obejmował wykonanie izolacji pionowej i poziomej murów fundamentowych, ułożenie nowych, izolowanych posadzek – w tym ceglanej posadzki w części wystawienniczej – a także wykonanie tynków i montaż drzwi ogniotrwałych, oddzielających strefę ekspozycyjną od magazynowej. Przebudowano instalacje centralnego ogrzewania i elektryczną, wykonano nowy system wentylacji, usunięto stare, nienormatywne schody i zbudowano nową klatkę schodową. Piwnice zostały pogłębione, a instalacje poprowadzono pod posadzkami, co pozwoliło zachować czytelność i historyczny charakter przestrzeni.

Wszystkie prace prowadzono pod ścisłym nadzorem archeologicznym i konserwatorskim. Remont przyniósł nie tylko poprawę parametrów technicznych obiektu, lecz także istotne ustalenia dotyczące architektury kamienicy oraz jej przekształceń na przestrzeni lat. Odkrycia dokonane w trakcie robót staną się jednym z fundamentów przyszłej ekspozycji.

Efekty zakończonego etapu zaprezentowano podczas spotkania zatytułowanego „Tajemnice kamienicy przy ul. Chopina 12”, które odbyło się 22 stycznia. Wydarzenie przybliżyło zakres wykonanych prac oraz kierunek dalszego zagospodarowania podziemnych przestrzeni muzeum.

Równolegle prowadzone są prace koncepcyjne nad scenariuszem wystawy „Podziemny Racibórz”. Jej realizacja uzależniona jest od zakończenia drugiego etapu inwestycji, obejmującego termomodernizację budynku oraz budowę zewnętrznej windy. Dostępność obiektu ma kluczowe znaczenie przy ubieganiu się o środki zewnętrzne. Na pierwszy etap remontu miasto pozyskało w lipcu 2023 roku 980 tys. zł w ramach programu Polski Ład.

W planach muzeum znajduje się także kolejny, znacznie większy projekt – multimedialna wystawa poświęcona dziejom Raciborza od pradziejów po XX wiek, która ma zająć piętro kamienicy przy ul. Chopina 12. Koszt przedsięwzięcia szacowany jest na około 650 tys. euro. Ekspozycja ma mieć nowoczesną formę i być dostosowana do potrzeb dzieci i młodzieży, wypełniając istotną lukę w ofercie historycznej miasta.

Podczas sesji budżetowej dyrektor Muzeum w Raciborzu Romuald Turakiewicz zwracał uwagę na trudności finansowe związane z realizacją całości projektu, w tym wymianą ogrzewania i stolarki okiennej. Wskazano, że mimo pozytywnej oceny projektu nie zabezpieczono pełnej alokacji środków. W budżecie miasta zaplanowano jednak 100 tys. zł na budowę windy, co stanowi warunek konieczny przy staraniach o fundusze unijne.

Kwestia inwestycji była również przedmiotem dyskusji na forum rady miasta. Radny Dawid Wacławczyk podkreślał potrzebę logicznego skoordynowania prac budowlanych i wystawienniczych, wskazując na zasadność wykonania wszystkich robót infrastrukturalnych przed montażem nowej ekspozycji. Przewodniczący rady Mirosław Lenk zapowiedział bieżącą analizę sytuacji budżetowej oraz utrzymanie projektu muzealnego wśród kluczowych zadań samorządu.

Zgodnie z zapowiedziami, prace nad nową ekspozycją historyczną mają potrwać do końca 2028 roku, a podpisanie umowy o dofinansowanie planowane jest na styczeń 2026 roku. Po zakończeniu wszystkich etapów kamienica przy ul. Chopina 12 ma stać się jednym z najważniejszych punktów na kulturalnej mapie Raciborza – miejscem, w którym historia miasta opowiadana jest z perspektywy tego, co przez stulecia pozostawało pod jego powierzchnią.