Park Kulturowy Stare Miasto w Raciborzu coraz bliżej. Radni debatowali, w grze są miliony na rewitalizację

W środę 21 maja podczas Komisji Oświaty Rady Miasta Racibórz odbyła się dyskusja na temat projektu uchwały o utworzeniu parku kulturowego „Stare Miasto w Raciborzu”. Prace nad tym dokumentem rozpoczęły się jeszcze w 2019 roku, ale dopiero teraz pojawiła się realna szansa na ich finalizację. Jak wskazała Miejska Konserwator Zabytków Maria Olejarnik, przyspieszenie procedury wynika z możliwości pozyskania dużego dofinansowania na rewitalizację centrum miasta.

– Temat powrócił tak nagle, gdyż pojawiła się możliwość pozyskania środków na rewitalizację. W związku z tym podjęliśmy próbę uchwalenia tego dokumentu – wyjaśniła Olejarnik. – Park Kulturowy był u nas bardzo mocno dyskutowany, a prace trwały od 2019 roku. Były konsultacje, spotkania, dyskusje. Uchwała była w zasadzie gotowa, przedłożona radnym w 2023 roku. Wzięto pod uwagę postulaty ze strony przedsiębiorców, restauratorów. Tak ją przygotowano, by nikomu nie zrobić krzywdy. Teraz została przygotowana bardziej poprawnie pod kątem prawnym. Z dokumentu usunięto także nakazy, pozostały jednak ograniczenia i zakazy – dodała.

Wątpliwości co do momentu przyjmowania uchwały miała radna Justyna Poznakowska. – Rozumiem, że ten etap, który mamy to już po konsultacjach. Powiedzmy tak, spinając to klamrą, jesteśmy na etapie, gdzie jest obopólne porozumienie. Rozumiem, że jak zagłosujemy na tak, to nie zaczną się wycieczki? Mam świadomość, że nie jesteśmy w stanie wszystkim dogodzić, ale z czystym sercem możemy tom klepnąć i przejść dalej? – pytała.

Odpowiedziała jej konserwator Maria Olejarnik, zwracając uwagę na znaczenie konsultacji i wsparcie ze strony organów konserwatorskich:

– Nie jestem w stanie jednoznacznie odpowiedzieć, ale prócz tego, że konsultowaliśmy uchwałę z przedsiębiorcami, to mamy opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków. Obecnie wszystkie ogródki znajdujące się na rynku spełniają zapisy tej uchwały, która jeszcze nie obowiązuje. Park kulturowy jest prawem miejscowym, które także obowiązuje wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jeśli coś dopuszczamy w prawie miejscowym, to łatwiej odwołać się od ewentualnej decyzji odmownej. Były konsultacje, ale nigdy nie będzie tak, że wszyscy zagłosują za. Jak można przeczytać w uchwale, nie ma tam zapisów, które kogokolwiek by jakoś mocno dyskryminowały – zapewniła.

Z kolei radny Alan Wolny zasugerował, by nieco zwolnić tempo prac: – Czy jednak nie warto tych konsultacji wznowić, by tego ładu społecznego nie burzyć? – zapytał.

Na te słowa zareagował wiceprezydent Michał Kuliga, który wskazał, że przedłużanie procesu legislacyjnego może mieć poważne skutki finansowe:

– Jeśli zaczniemy konsultacje, narazimy się na stratę około 30 mln złotych, które moglibyśmy pozyskać na rewitalizację. Obecnie uchwała ma lepsze zapisy dla branży gastronomicznej i przedsiębiorców. Trzeba również pamiętać, że uchwała, jeśli zostanie podjęta, będzie jeszcze oceniana przez nadzór prawny wojewody. A czas leci, termin na złożenie wniosku jest w czerwcu. Miasta z parkiem kulturowym są wyżej oceniane – tłumaczył.

W głosowaniu komisji siedmiu radnych poparło projekt uchwały, trzech wstrzymało się od głosu, a trzech było nieobecnych.

Obszar objęty parkiem i co się zmieni?

Zgodnie z uzasadnieniem projektu uchwały, park kulturowy ma objąć średniowieczne założenie urbanistyczne miasta Racibórz wraz z przedmieściem Bronki, Placem Dworcowym i terenami przyległymi. W granicach parku znajdują się m.in.:

- gotyckie świątynie,
- mury obronne,
- renesansowa baszta więzienna,
- barokowe rzeźby,
- sądy z XIX wieku,
- eklektyczne i modernistyczne kamienice,
- dawna fabryka czekolady i osiedle robotnicze,
- mozaiki PRL na odbudowanych po wojnie kamienicach.

Wprowadzenie parku oznacza także nowe zasady – ograniczenia w zakresie prowadzenia działalności usługowej, handlowej, sytuowania obiektów małej architektury, nośników reklamowych i robót budowlanych. Wszystko po to, by chronić dziedzictwo kulturowe i krajobrazowe tego unikatowego obszaru.

Kontekst historyczny i formalny

Prace nad dokumentem zapoczątkowano uchwałą Rady Miasta z 19 grudnia 2019 roku. Po przeprowadzeniu konsultacji społecznych i uzyskaniu opinii Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, przygotowano projekt uchwały, który uwzględnia zarówno postulaty mieszkańców, jak i potrzeby ochrony zabytków.

Dla mieszkańców i przedsiębiorców z centrum Raciborza oznacza to istotne zmiany – zarówno szanse, jak i obowiązki. Warto uważnie śledzić dalsze losy projektu i zapoznać się z jego zapisami, zanim trafi pod głosowanie całej rady. Szczególnie że jego przyjęcie może przynieść realne korzyści nie tylko dla miasta, ale i dla lokalnej gospodarki.