W Belwederze ogłoszono nazwiska osób, których szczątki zidentyfikował IPN. Wśród nich są ofiary z raciborskiego więzienia

W uroczystości udział wzięły rodziny zidentyfikowanych ofiar oraz prezes IPN dr Karol Nawrocki, zastępca prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, kierujący Biurem Poszukiwań i Identyfikacji, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski wraz z przedstawicielami władz i instytucji państwowych, w tym wiceminister sprawiedliwości Michał Woś. Współorganizatorem uroczystości była Kancelaria Prezydenta RP.

Do uczestników wydarzenia list skierował Prezydent RP Andrzej Duda. - Trud poszukiwania naszych bohaterów, zabitych rodaków, ma olbrzymie znaczenie zarówno dla rodzin, które wreszcie mogą godnie pochować swoich bliskich, zapalić znicz, zmówić modlitwę przy ich grobach, jak też dla naszej wspólnoty. Przywracając pamięć o losach naszych przodków, odbudowujemy godność naszego państwa i narodu, które winne są wieczną cześć i wdzięczność swoim bohaterom. Dziś pochylamy głowy z szacunku dla ofiar i zobowiązujemy się pielęgnować pamięć o nich. (…) Niech nas ona inspiruje do umacniania bezpieczeństwa i suwerenności Rzeczypospolitej - podkreślił w liście dr Andrzej Duda.

Prezes IPN dr Karol Nawrocki w swoje przemowie podzielił się refleksją, że dzisiejsze spotkanie w Belwederze, jest najpiękniejszą nagrodą za służbę Polsce. Podkreślał, że pracownicy Instytutu, poszukując bohaterów „nie godzą się na to żeby, choć jeden z nich został zapomniany”.

- Dzisiaj w tym wyjątkowym w polskiej historii, jakim jest Belweder spotykają się trzy barwy, trzy akordy wyznania tej samej emocji, więcej niż deklaracje wypełnione czynem, wypełnione życiem, cierpieniem i śmiercią. To trzy wyznania. Pierwsze wyznanie to »Polsko kocham Cię. Kocham cię tak mocno, że jestem gotowy oddać swoje życie za twoją wolność i niepodległość«. To wyznanie, które płynie z życia naszych bohaterów, tych którzy walczyli o Polskę w roku 1939, tych którzy reprezentowali konspirację w czasie II wojny światowej, tę konspirację Armii Krajowej, ale też konspirację narodową i ludową. Tych bohaterów, którzy po roku 1945 wzięli udział w antykomunistycznym powstaniu, bijąc się o tę sama wolność. I łączyło ich z całą pewnością jedno: miłość do Polski oczywiście, ale także to, że byli córkami i synami II Rzeczpospolitej. Byli synami i córkami Polski upragnionej, Polski wymodlonej, Polski wywalczonej na polach bitewnych, na polach dyplomatycznych, przez kolejne pokolenia Polaków w XIX wieku – mówił dr Karol Nawrocki.

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN prowadzi działania poszukiwawcze na terenie całego kraju oraz poza jego granicami. Zespół specjalistów prof. Krzysztofa Szwagrzyka przebadał kilkadziesiąt miejsc w Polsce, prowadził także prace m.in. na Ukrainie, Białorusi, na Litwie oraz w Niemczech.

Wśród ogłoszonych 20 nazwisk znajduje się 5 osób odnalezionych na cmentarzu „Jeruzalem” w Raciborzu: ▪ Ryszard Chrzanowski ps. „Kos”
Urodził się 22 marca 1925 r. w Brześciu w powiecie skarżyskim. Od 1941 r. był żołnierzem ZWZ-AK pełniąc służbę między innymi w oddziale Antoniego Hedy „Szarego”. Uczestniczył w licznych akcjach zbrojnych, m.in. w rozbiciu więzienia w Kielcach w sierpniu 1945 r. Po wojnie zagrożony aresztowaniem, w 1946 r. wstąpił do oddziału podporządkowanego Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość” Wacława Borowca „Niegolewskiego”. Brał udział w akcjach wymierzonych w członków aparatu represji oraz akcjach zaopatrzeniowych. Aresztowany we wrześniu 1947 r. przez funkcjonariuszy PUBP w Końskich, został skazany 20 grudnia tego roku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Łodzi na 10 lat pozbawienia wolności. Zmarł w więzieniu w Raciborzu 12 lutego 1949 r. Szczątki Ryszarda Chrzanowskiego zostały odnalezione w listopadzie 2020 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.

▪ Henryk Filipecki ps. „Tarzan”
Urodził się 9 sierpnia 1923 r. w Piaskach w powiecie będzińskim. Od maja 1946 r. był żołnierzem oddziału partyzanckiego Pawła Góreckiego „Hanysa” Komendy Powiatu „Leśniczówka” Konspiracyjnego Wojska Polskiego, obejmującej powiat rybnicki. Następnie został członkiem grupy Pawła Sosny „Tygrysa”, który w lipcu 1946 r. podporządkował się poakowskiej organizacji Pawła Cierpioła „Makopola”. Uczestniczył w szeregu akcji ekspropriacyjnych oraz wymierzonych przeciwko funkcjonariuszom MO i UB (według zestawienia rybnickiej bezpieki brał udział w 22 akcjach). Tuż po swoim ślubie w kwietniu 1948 r. został aresztowany przez PUBP w Rybniku. Zbiegł z aresztu i wielokrotnie wymykał się obławom organizowanym przez bezpiekę. W styczniu 1949 r. został ponownie zatrzymany przez funkcjonariuszy PUBP w Rybniku i przekazany do Centralnego Więzienia Śledczego w Raciborzu. Wyrokiem z 15 października 1949 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał „Tarzana” na karę śmierci, którą zamieniono na 15 lat pozbawienia wolności. Zmarł w więzieniu w Raciborzu 25 stycznia 1950 r. Szczątki Henryka Filipeckiego zostały odnalezione w czerwcu 2021 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.

▪ Marian Kostępski
Urodził się 15 maja 1923 r. w Zawadzie w powiecie sandomierskim. Od lutego do marca 1949 r. współpracował z organizacją antykomunistyczną Legion Czarnego Lwa Władysława Pezdy „Grubego Władka”, udzielając informacji o ruchach jednostek UB i MO oraz przechowując broń. Został zatrzymany przez PUBP w Sandomierzu w marcu 1949 r. i wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Kielcach z 19 maja 1949 r. skazany na 5 lat pozbawienia wolności. Zmarł w więzieniu w Raciborzu 8 maja 1952 r. Szczątki Mariana Kostępskiego zostały odnalezione w czerwcu 2021 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.

▪ Jan Kwak
Urodził się 19 marca 1904 r. w Józefowie w powiecie opoczyńskim. Od marca 1945 r. ukrywał broń i amunicję partyzancką z czasów okupacji niemieckiej, którą wydał w maju 1947 r. żołnierzom podziemia antykomunistycznego. W styczniu 1948 r. został zatrzymany przez PUBP w Końskich na skutek prowokacji bezpieki. Wojskowy Sąd Rejonowy w Łodzi wyrokiem z 20 kwietnia 1948 r. skazał Jana Kwaka na 7 lat pozbawienia wolności. Zmarł 1 czerwca 1951 r. w więzieniu w Raciborzu. Szczątki Jana Kwaka zostały odnalezione w listopadzie 2020 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.

▪ Antoni Tkocz ps. „Antoś”
Urodził się 14 stycznia 1920 r. w Marklowicach w powiecie wodzisławskim. W latach 1939-1941 przebywał na robotach przymusowych w Niemczech. Na przełomie maja i czerwca 1946 r. wstąpił do oddziału Pawła Góreckiego „Hanysa” Komendy Powiatu „Leśniczówka” Konspiracyjnego Wojska Polskiego obejmującej powiat rybnicki, a po rozbiciu jego struktur przeszedł z częścią partyzantów w cieszyńskie do plutonu NSZ „Wędrowiec” Emila Ruśnioka „Gustlika”. Brał udział w akcjach zbrojnych wymierzonych w aparat komunistycznej bezpieki. Po rozbiciu oddziału w lipcu 1946 r. w obławie UB-KBW ukrywał się. Na początku września 1946 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy PUBP w Rybniku. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach z 12 grudnia 1946 r. został skazany w trybie doraźnym na karę śmierci, którą wykonano 22 stycznia 1947 r. w więzieniu w Raciborzu. Szczątki Antoniego Tkocza zostały odnalezione w czerwcu 2021 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.